Deskundige zorg voor een gezonde mondontwikkeling

Tongriem:

Een strakke tongriem beperkt de bewegingsvrijheid van de tong en kan op verschillende manieren zichtbaar zijn:

Vorm van de tong:

• Een hartvormige tong bij uitsteken.
• Een deuk in het midden van de tong.

Tongbeweging:

• Moeite met uitsteken van de tong voorbij de lippen.
• De tong blijft laag in de mond tijdens huilen of spreken.
• Beperkt zijwaarts of opwaarts bewegen van de tong.

Mond- en spijsverteringsklachten:

• Witte aanslag op de tong (door verminderde beweging en speekselcirculatie).
• Moeite met slikken, slikklachten of vaak verslikken.

Lipband:

Een strakke lipband kan de beweeglijkheid van de bovenlip beperken en veroorzaakt vaak problemen bij borstvoeding, spraak of mondgezondheid:

Bij baby’s:

• Een zuigblaar op de bovenlip.
• Moeite met een diepe aanhap tijdens borstvoeding.
• Wit wegtrekken van de lipband bij opheffen van de lip.

Bij oudere kinderen en volwassenen:

• Een spleet tussen de voortanden (diastema).
• Moeite met goed afsluiten van de lippen, wat kan leiden tot mondademhaling.
• Problemen bij tandenpoetsen door gevoeligheid bij het optillen van de lip.
• Vergrote kans op cariës bij de voortanden, doordat voedsel langdurig gevangen blijft onder de lip.

Een strakke tongriem of lipband kan op verschillende leeftijden klachten veroorzaken. Hieronder zijn de symptomen onderverdeeld per groep.

Bij baby’s:

• Voedingsproblemen:
  • Klakkende geluiden tijdens het drinken door vacuümverlies.
  • Vaak loslaten van de borst of fles, of juist erg lang willen drinken.
  • Veel lucht inslikken, dit leidt tot reflux, spugen, boeren, hikken en darmkrampjes.
  • Moeite met een diepe aanhap, waardoor de tepel naar binnen wordt gezogen.
  • Slechte gewichtstoename of afbuigende groeicurve.
• Fysieke kenmerken:
  • Hartvormige tong bij uitsteken of een deuk in de tong.
  • Witte aanslag op de tong door verminderde tongbeweging.
  • Hoog gehemelte, wat kan zorgen voor ademhalingsproblemen.
• Spanning en ongemak:
  • Onrustige baby, vaak huilerig en gespannen.
  • Strakke nek- en kaakspieren door compensatie.

Bij moeders (tijdens borstvoeding):

• Pijnklachten tijdens het voeden:
  • Beschadigde tepels, tepelkloven of witte/afgevlakte tepels na het voeden.
  • Pijn bij het voeden, waardoor borstvoeding moeizaam verloopt.
• Problemen met melkproductie:
  • Borsten worden niet goed geleegd, wat kan leiden tot verstoppingen of borstontsteking (mastitis).
  • Over- of onderproductie van melk.
  • Noodzaak tot het gebruik van tepelhoedjes of het geven van extra flesvoeding.

Bij kinderen:

• Spraakproblemen:
  • Moeite met de uitspraak van bepaalde letters zoals d, t, l, n, r, k en g.
  • Slissen of binnensmonds praten door beperkte tongmobiliteit.
• Eetproblemen:
  • Problemen met het slikken van vast voedsel, vaker verslikken.
  • Voedsel blijft in de wangen zitten door een beperkte tongbeweging.
  • Moeite met het likken aan een ijsje of het schoonmaken van de kiezen met de tong.
• Mondgezondheid en ontwikkeling:
  • Verhoogd risico op gaatjes door slechte mondreiniging en mondademhalen.
  • Problemen bij tandenpoetsen, vooral bij een strakke lipband.
  • Verhoogd risico op middenoorontstekingen door verkeerd slikken.
• Kaak- en gebitsontwikkeling:
  • Smalle bovenkaak of hoog gehemelte, wat kan leiden tot ademhalingsproblemen.
  • Open mondhouding, snurken en mondademhaling, wat slaapkwaliteit kan beïnvloeden.

Bij volwassenen:

• Spraakproblemen:
  • Onduidelijke uitspraak of moeite met bepaalde klanken.
  • Binnensmonds praten of snel vermoeid raken bij praten.
  • Stotteren.
• Slik- en eetproblemen:
  • Moeite met het doorslikken van voedsel of pillen.
  • Regelmatig verslikken of slikklachten.
• Kaak- en nekklachten:
  • Overbelasting van de kaakspieren door compensatie, wat kan leiden tot kaakpijn of knarsen (bruxisme).
  • Spanning in de nek en schouders.
• Mondgezondheid:
  • Problemen met tonghygiëne en moeite met het verwijderen van voedselresten van de kiezen.
  • Verhoogde kans op gaatjes en tandvleesproblemen.
• Slaapproblemen:
  • Mondademhaling, snurken of slaapapneu door een beperkte tongpositie.
• Orthodontische gevolgen:
  • Verkeerde tongpositie kan invloed hebben op de stand van de tanden en kaak, mogelijk leidend tot terugkerende orthodontische problemen.

Ja, een strakke tongriem of lipband kan ook bij flesvoeding problemen veroorzaken. Hoewel flesvoeding doorgaans minder inspanning vergt dan borstvoeding, kan een beperkte tong- of lipbeweging het drinken bemoeilijken.

Mogelijke problemen bij flesvoeding:

• Moeite met het vasthouden van de speen: de baby laat de speen vaak los of speelt ermee.
• Klakkende geluiden door vacuümverlies tijdens het drinken.
• Slecht afsluiten van de lippen om de speen: dit kan leiden tot lucht inslikken.
• Veel lucht inslikken: kan zorgen voor boeren, hikken, reflux, spugen en darmkrampjes.
• Langzaam of juist te snel drinken, waardoor de baby zich verslikt of moeite heeft met het leegdrinken van de fles.
• Verminderde groei door inefficiënt drinken en verhoogd energieverbruik.
• Onrustig drinken: baby kan gefrustreerd raken en huilerig worden tijdens of na de voeding.

• Kosten voor kinderen tot 18 jaar worden over het algemeen vergoed vanuit de basisverzekering.
• Kosten voor volwassenen worden over het algemeen vergoed vanuit de aanvullende tandartsverzekering.
• De vergoeding kan variëren per zorgverzekeraar. Neem vooraf contact op om te controleren welke kosten worden vergoed.

Na de behandeling van een strakke tongriem of lipband geneest de wond op een specifieke manier, die anders is dan bij een gewone huidwond.

Wat kun je verwachten?

• Wit-gele korst: in plaats van een normale bruine korst vormt zich een wit-gele laag op de plek van de ingreep. Dit is een normaal genezingsproces van het slijmvlies.
• Rode rand rond de wond: dit kan erop wijzen dat de wond aan het genezen is.
• Lichte zwelling: de tong of lip kan tijdelijk wat gezwollen zijn.

Belangrijke aandachtspunten:

• Niet verwijderen: de wit-gele korst is geen infectie en moet dus niet verwijderd worden. Deze verdwijnt vanzelf binnen 1 à 2 weken.
• Beweeglijkheid: na de ingreep is het belangrijk om de tong of lip goed te blijven bewegen om opnieuw vastgroeien te voorkomen.
• Napijn: er kan enige gevoeligheid of ongemak zijn, vooral bij voeding of spraak, maar dit trekt meestal snel weg.

Bij twijfel of als er tekenen zijn van een mogelijke infectie (zoals extreme roodheid, pus of koorts), is het raadzaam om contact op te nemen met de behandelaar.

Ja, tongriemen en lipbandjes worden geclassificeerd op basis van hun aanhechting en ernst:

• Tongriemen: Kotlow-classificatie (1 t/m 4).
• Lipbandjes: Kotlow-classificatie (1 t/m 4).

De classificatie zegt overigens niets over de ernst van de symptomen. Deze moet klinisch worden beoordeeld in combinatie met een vooraf ingevulde vragenlijst.

Een onbehandelde strakke tongriem of lipband kan op latere leeftijd diverse klachten veroorzaken. De ernst en impact kunnen variëren, afhankelijk van de mate van beperking.

Spraakproblemen

• Moeite met de uitspraak van bepaalde klanken, zoals r, l, d, t, n, k en g.
• Slissen of binnensmonds praten door een beperkte tongbeweging.
• Moeilijkheden bij snelle of lange gesprekken door vermoeidheid van de tongspieren.

Eet- en slikproblemen

• Moeite met kauwen en doorslikken van vast voedsel.
• Problemen met het slikken van pillen.
• Regelmatig verslikken in speeksel of drinken.

Mondgezondheid en orthodontische problemen

• Slechte mondhygiëne door moeite met het verwijderen van voedselresten met de tong.
• Verhoogd risico op gaatjes en tandvleesproblemen.
• Verkeerde tand- en kaakontwikkeling:
  • Open beet of scheve tanden door verkeerde tongpositie.
  • Behoefte aan orthodontische behandeling (zoals een beugel).

Kaak- en nekklachten

• Overbelasting van de kaakspieren, wat kan leiden tot kaakpijn, tandenknarsen (bruxisme) en gespannen kauwspieren.
• Spanning in nek en schouders door compensatie van een beperkte tongmobiliteit.

Slaap- en ademhalingsproblemen

• Mondademhaling in plaats van neusademhaling, dit kan leiden tot snurken, droge mond, cariës en verminderde slaapkwaliteit.
• Verhoogd risico op slaapapneu door een beperkte tongpositie en een smalle luchtweg.

Verminderde sportprestaties en coördinatie

• Problemen met ademhaling en zuurstofopname bij inspanning.
• Beperkte tongbeweging kan invloed hebben op reflexen en coördinatie.